W dniach 4–5 marca 2026 r. w Ministerstwie Rozwoju i Technologii odbyły się prekonsultacje dotyczące możliwych zmian w ustawie o fundacji rodzinnej. W pracach wzięli udział przedstawiciele naszej kancelarii, którzy na bieżąco analizowali kierunki proponowanych zmian oraz ich potencjalny wpływ na praktykę funkcjonowania fundacji rodzinnych w Polsce.
Kierunek zmian w regulacjach
Prekonsultacje pokazały, że ustawodawca dostrzega potrzebę dalszego doprecyzowania przepisów dotyczących fundacji rodzinnych, które od momentu wejścia w życie ustawy stały się jednym z kluczowych narzędzi sukcesji majątkowej w Polsce. Dyskusja koncentrowała się przede wszystkim na praktycznych problemach interpretacyjnych oraz elastyczności konstrukcji prawnej fundacji.
Jednym z głównych obszarów analizy była działalność inwestycyjna fundacji rodzinnej. Ministerstwo sygnalizuje potrzebę doprecyzowania katalogu dopuszczalnych aktywów oraz zasad ich nabywania i zarządzania. W szczególności rozważane jest jednoznaczne uregulowanie możliwości inwestowania w aktywa alternatywne, takie jak dzieła sztuki czy metale szlachetne, a także doprecyzowanie zasad najmu nieruchomości przez fundacje.
Majątek beneficjentów i świadczenia
Istotnym elementem dyskusji był również status prawny świadczeń wypłacanych beneficjentom fundacji rodzinnej. Rozważany kierunek zmian zmierza do jednoznacznego przesądzenia, że co do zasady świadczenia te będą stanowiły majątek osobisty beneficjenta, a nie element majątku wspólnego małżonków.
Zmiana ta ma szczególne znaczenie dla praktyki planowania sukcesyjnego, ponieważ pozwalałaby na większą przewidywalność skutków majątkowych wypłat z fundacji. Jednocześnie zakłada się możliwość odmiennego uregulowania tej kwestii w statucie fundacji, co zachowałoby jej elastyczny charakter.
Finansowanie i struktura inwestycyjna
W trakcie prekonsultacji wiele uwagi poświęcono również możliwości finansowania działalności fundacji rodzinnych przy wykorzystaniu zewnętrznego kapitału. Analizowane są rozwiązania, które miałyby jednoznacznie potwierdzić dopuszczalność zaciągania kredytów inwestycyjnych, w tym kredytów hipotecznych, przez fundacje rodzinne.
Rozważane zmiany obejmują także sytuacje, w których do fundacji wnoszone są nieruchomości obciążone finansowaniem bankowym. Celem jest stworzenie bardziej elastycznych ram prawnych dla zarządzania majątkiem inwestycyjnym fundacji, przy jednoczesnym zachowaniu odpowiednich mechanizmów bezpieczeństwa.
Nowe modele organizacyjne fundacji
Ministerstwo analizuje również bardziej systemowe zmiany dotyczące samej struktury fundacji rodzinnych. Wśród omawianych koncepcji pojawia się możliwość łączenia fundacji, co mogłoby ułatwić konsolidację majątku w ramach struktur rodzinnych.
Rozważana jest także idea tzw. fundacji rodzeństwa, która mogłaby stanowić odpowiedź na potrzeby związane z zarządzaniem majątkiem przekazywanym kilku spadkobiercom. Tego rodzaju rozwiązania miałyby zwiększyć elastyczność systemu i lepiej odpowiadać na zróżnicowane modele sukcesji rodzinnej.
Uproszczenia formalne i praktyka stosowania prawa
W toku rozmów wskazano również na potrzebę uproszczenia wybranych obowiązków formalnych związanych z funkcjonowaniem fundacji rodzinnych. Dotyczy to m.in. dokumentowania wniesienia funduszu założycielskiego, zasad ewidencjonowania aktywów oraz doprecyzowania reguł reprezentacji fundacji w okresie organizacyjnym.
Wskazywano również na potrzebę większej precyzji w zakresie odpowiedzialności fundacji za zobowiązania fundatora, co ma znaczenie zarówno dla praktyki obrotu, jak i dla bezpieczeństwa prawnego całej konstrukcji.
Podsumowanie
Prekonsultacje zorganizowane przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii potwierdzają, że system fundacji rodzinnej w Polsce wchodzi w etap dalszego doprecyzowania i ewolucji. Kierunek planowanych zmian zmierza do zwiększenia przejrzystości przepisów, rozszerzenia możliwości inwestycyjnych oraz dostosowania regulacji do praktyki rynkowej.
Na obecnym etapie Ministerstwo zapowiada przygotowanie projektu nowelizacji, który zostanie poddany konsultacjom publicznym. Nasza kancelaria będzie na bieżąco monitorować przebieg prac legislacyjnych oraz informować o ich praktycznych konsekwencjach dla fundacji rodzinnych.
Autor: Milena Hęglewicz, radca prawny, Senior Associate w Lawspective.
E-mail: milena.heglewicz@lawspective.pl