O tym, że w sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego (SKD) nie zawsze chodzi o ochronę praw konsumentów, część sądów przekonała się już jakiś czas temu. Widoczne jest to m.in. w licznych próbach przenoszenia spraw do innych ośrodków orzeczniczych, w których zapadają niekorzystne dla banków wyroki.

Sądy I instancji w sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego już od kilku miesięcy zwracają uwagę, że nieakceptowalne jest tworzenie przez niektóre podmioty skupujące wierzytelności konsumentów wirtualnych biur w celu przeniesienia spraw do innego sądu.

Pomimo jednolitego podejścia sądów w tym zakresie, podmioty skupujące wierzytelności i tworzące wirtualne biura na potrzeby procesowe nie odpuściły walki i zaczęły zaskarżać niekorzystne dla nich postanowienia sądów o przekazaniu spraw.

W sprawach prowadzonych przez Kancelarię Lawspective odnotowujemy, że sądy zaczynają oddalać zażalenia na postanowienia o przekazaniu sprawy. Prawidłowość przekazania spraw według siedziby pozwanego została dostrzeżona m.in. przez Sąd Okręgowy w Poznaniu w postanowieniu z dnia 15 lipca 2025 roku w sprawie o sygn. akt XV Cz 671/25, w innym postanowieniu z dnia 15 lipca w sprawie o sygn. akt XV Cz 671/25 oraz w postanowieniu z dnia 6 sierpnia 2025 roku w sprawie o sygn. akt II Cz 861/25. 

Sądy odwoławcze zgodnie zwracają uwagę, że zmiana siedziby mogła mieć charakter intencjonalny, ponieważ podmiot skupujący roszczenia nie wyjaśnił przyczyn przeniesienia siedziby, a centrum decyzyjne spółki pozostaje w innym mieście. W ocenie sądów prowadzi to do wniosku, że siedziba rejestrowa ma charakter wyłącznie formalny i nie znajduje potwierdzenia w rzeczywistym obrocie prawnym.

Sądy podkreślają również, że korzystanie z ułatwienia procesowego przewidzianego dla konsumenta – przez przedsiębiorcę, który masowo skupuje wierzytelności konsumenckie z tytułu sankcji kredytu darmowego – ma charakter godzący w zasadę dobrych obyczajów procesowych i oznacza wykorzystywanie instytucji właściwości przemiennej niezgodnie z jej celem. Takie działanie w konsekwencji powinno być ocenione jednoznacznie negatywnie. 

Stanowisko sądów odwoławczych, które sprzeciwiają się zjawisku forum shoppingu stanowi wyraźny sygnał, że nie ma miejsca na instrumentalne wykorzystywanie instytucji sankcji kredytu darmowego. W związku z tym można oczekiwać, że sądy będą ze szczególną uwagą podchodziły do spraw z zakresu sankcji kredytu darmowego i będą adekwatnie reagować na wszystkie próby nadużycia tej instytucji. 

Autor: Robert Wechman, radca prawny, partner, Dyrektor Departamentu Sporów Sądowych w Lawspective

E-mail: robert.wechman@lawspective.pl