30 kwietnia 2026 roku w sprawie o sygn. akt C-246/25 TSUE wydał wyrok, w którym opowiedział się za utrzymaniem umowy kredytu w pierwotnym kształcie, w przypadku uznania, że postanowienia zawarte w aneksie przewalutowującym są wadliwe.

Z wyroku Trybunału jednoznacznie wynika, że prawo UE dopuszcza utrzymanie umowy kredytu po eliminacji nieuczciwego aneksu. TSUE potwierdził, że Dyrektywa 93/13 nie sprzeciwia się temu, aby po uznaniu aneksu za nieważny, umowa obowiązywała dalej na pierwotnych warunkach, zamiast być unieważniona w całości.

TSUE w motywie 36 zwrócił uwagę, że, oceniając daną sprawę, należy odwoływać się do obiektywnych kryteriów. Tym samym Trybunał dał jasny sygnał, że los umowy nie może zależeć od tego, jakie rozstrzygnięcie jest bardziej korzystne ekonomiczne dla konsumenta.

Eliminacja aneksu zamiast unieważnienia całej umowy

W ocenie TSUE unieważnienie wyłącznie wadliwego aneksu realizuje cel dyrektywy, ponieważ prowadzi do przywrócenia sytuacji, w jakiej konsument byłby, gdyby nieuczciwego aneksu nie zawarto. TSUE odwołał się w tym zakresie do orzecznictwa przytaczanego przez sąd krajowy, jednoznacznie wskazując, że takie orzeczenia, w których sądy unieważniają aneks, a nie całą umowę, prowadzą do „przywrócenia sytuacji prawnej, w jakiej znajdowałby się konsument w braku tych nieuczciwych warunków” (motyw 38).

Równość stron i granice sankcji

Trybunał ponownie podkreślił, że orzeczenie sądu krajowego ma przywracać równość stron. Ukaranie przedsiębiorcy nie może więc prowadzić do bezpodstawnego wzbogacenia kredytobiorcy, co zostało mocno zaakcentowane przez TSUE w wyrokach z dnia 16 kwietnia 2026 roku.

Wskazówka dla sądów krajowych

TSUE zwrócił uwagę, że ostateczna ocena konkretnej sprawy należy do sądu krajowego, który ma badać każdą sprawę indywidualnie. Nie ulega jednak wątpliwości, że TSUE poprzez aprobatę dotychczasowej linii orzeczniczej, która nie nakazuje unieważnienia całej umowy w przypadku wadliwości aneksu, dał sądom krajowym jasną wskazówkę co do kierunku orzekania. 

Autor: Robert Wechman, radca prawny, partner, Dyrektor Departamentu Sporów Sądowych w Lawspective.

E-mail: robert.wechman@lawspective.pl