Fundacje rodzinne

Rejestrujemy i prowadzimy bieżącą obsługę prawną i podatkową fundacji rodzinnych.

XXII Ranking Kancelarii Prawniczych „Rzeczpospolitej” 2024 – idziemy w górę!

Awans o 9 pozycji w zestawieniu kancelarii według liczby prawników i aż 3 rekomendacje w naszych czołowych specjalizacjach – to sukcesy Lawspective w tegorocznym rankingu Kancelarii Prawniczych dziennika „Rzeczpospolita”.

Nasza kancelaria uplasowała się na 35. miejscu w zestawieniu „Kancelarie według liczby prawników” i po raz kolejny podnosząc swoje notowanie na liście firm prawniczych zatrudniających powyżej 50. Prawników.

Ogromnie cieszą nas trzy rekomendacje, które uzyskali:

Marianna Valirakis-Wołyńska, radca prawny i Partner Zarządzający w kancelarii Lawspective w kategorii „Doradzanie prywatnym klientom”,

Paweł Litwiński, radca prawny i Partner Zarządzający w kancelarii Lawspective w kategorii „Prawo bankowe i finansowe”,

Maciej Tabor, adwokat, Koordynator, Senior Associate w kancelarii Lawspective w kategorii TMT (informatyka, media, telekomunikacja).

Serdecznie gratujemy Rekomendowanym, dziękujemy za wsparcie naszym Zespołom z Warszawy i Poznania, a naszym Klientom za zaufanie, które jest dla nas największą motywacją do dalszej pracy.

Dziękujemy także Koleżankom i Kolegom za rekomendacje i gratulujemy wszystkim wróżonym!

Zapraszamy do zapoznania się z pełnymi wynikami Rankingu: link

© Licencja na publikację
© ℗ Wszystkie prawa zastrzeżone
[addtoany]

Praktyczne podejście do Fundacji Rodzinnej. Czy warto zastrzec klauzulę poufności w statucie Fundacji?

Fundacja rodzinna to coraz popularniejsza forma zarządzania majątkiem i dziedziczenia. Jednym z istotnych aspektów, które warto rozważyć przy zakładaniu takiej fundacji, jest wprowadzenie klauzuli poufności do jej statutu. Choć ustawodawca już nakłada obowiązek nieujawniania pewnych informacji na członków zarządu, możliwe jest bardziej precyzyjne określenie zakresu tych informacji i zasad odpowiedzialności za ich ujawnienie.

Ustawodawca nakłada na członków zarządu obowiązek nieujawniania danych dotyczących fundacji, jednak nie ma przeszkód, by w statucie fundacji doprecyzować zakres informacji objętych tajemnicą, czy zasady odpowiedzialności za złamanie klauzuli. Brak również przeciwwskazań, by obowiązek ten zastrzec w stosunku do beneficjentów, członków zgromadzenia beneficjentów, członków rady nadzorczej, czy innych fundatorów działających w ramach tej samej fundacji. Poufnością mogą zostać objęte dane dotyczące beneficjentów, mienia fundacji, informacje organizacyjne, czy wytyczne w zakresie kierunków inwestowania. Biorąc pod uwagę ustawowe regulacje dotyczące poufności oraz jawność danych ujawnionych w rejestrze, zastrzeżenie klauzuli poufności (o odmiennym od ustawowego brzmieniu) w statucie fundacji nie ma częstego zastosowania w praktyce i wynika z indywidualnych okoliczności danego przypadku.

Czym jest klauzula poufności?

Powszechnie spotykanym rozwiązaniem jest zastrzeganie w treści umowy zobowiązania jednej ze stron do zachowania w poufności ściśle określonych informacji, które otrzymuje ona od drugiej strony w związku z zawarciem i wykonywaniem kontraktu. Najczęściej są to informacje o charakterze biznesowym, finansowym, czy technologicznym. Umowa o zachowaniu poufności nazywana jest skrótowo NDA od angielskiego określenia Non Disclosure Agreement. Zobowiązanie do zachowania poufności może przybrać formę odrębnej umowy bądź klauzuli włączonej w treść umowy głównej.

Podmiot obowiązany do zachowania poufności w przypadku fundacji rodzinnej

Aktem założycielskim fundacji rodzinnej jest statut, którego treść najczęściej ustala jednostronnie fundator. Kogo miałby więc dotyczyć obowiązek zachowania w tajemnicy informacji w nim zawartych? Do treści statutu można włączyć obowiązek zachowania w poufności określonych informacji przez członków zarządu, beneficjentów, członków zgromadzenia beneficjentów, członków rady nadzorczej, a nawet innych fundatorów. Należy mieć bowiem na względzie, że fundacja rodzinna może być utworzona przez więcej niż jednego fundatora. 

Zachowanie tajemnicy przez członka zarządu Fundacji Rodzinnej według ustawy

Zgodnie z art. 55 ustawy o fundacji rodzinnej, członek zarządu przy wykonywaniu swoich obowiązków dokłada należytej staranności i postępuje w sposób lojalny wobec fundacji rodzinnej. Członek zarządu obowiązany jest do zachowania w poufności informacji uzyskanych w związku z pełnioną funkcją, w szczególności w zakresie danych osobowych beneficjenta. W przepisie tym wprost wskazano, co należy rozumieć przez tajemnicę fundacji rodzinnej, zaznaczając, iż jest to katalog otwarty. Ustawodawca przewidział, iż tajemnicą fundacji rodzinnej są w szczególności informacje dotyczące kierunku inwestowania, organizacyjne lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą. Są to także informacje dotyczące beneficjentów, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania tych informacji w poufności.

Nie ma przeszkód, by w statucie fundacji doprecyzować i przedstawić w sposób bardziej szczegółowy, niż wynika to z ustawy, jakie informacje członek zarządu obowiązany jest zachować w tajemnicy.

Dane chronione tajemnicą i ich jawność wynikająca z ustawy

Ustawodawca sformułował definicję tajemnicy fundacji rodzinnej, wskazując na dane dotyczące osób beneficjentów, informacje organizacyjne, czy wytyczne w zakresie kierunków inwestowania.

Fundatorom zależy, by Fundacja faktycznie stanowiła ich spuściznę – wiec pozwalają sobie na zapisy dużo bardziej osobiste i konkretne. Są to nawet wytyczne dla członków rodziny o zastrzeganiu rozdzielności majątkowej, czy inwestowanie zysku z Fundacji w konkretnie wskazane aktywa: akcje, czy obligacje spełniające konkretnie wyszczególnione wytyczne.

Należy mieć na uwadze, że rejestr fundacji rodzinnych jest jawny i w jego treści znajdziemy np. dane dotyczące beneficjentów, którzy należą do zgromadzenia beneficjentów. Rejestr ten nie jest jednak rejestrem elektronicznym i dane tam zawarte nie są tak łatwo dostępne jak w przypadku spółek i KRS. Osoba trzecia zainteresowana powzięciem informacji o fundacji musi wykonać dużo więcej czynności aniżeli zainteresowany szczegółami spółki prawa handlowego. Akta przechowywane są w jednym miejscu w Polsce, a nie w sądzie rejestrowym właściwym dla siedziby podmiotu, jak w przypadku spółek. Ponadto dane dotyczące beneficjentów fundacji rodzinnej powinny zostać wprowadzone do jawnego dla każdego rejestru beneficjentów rzeczywistych (CRBR) prowadzonego na podstawie przepisów ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Teoretycznie poufnością można objąć informacje dotyczące mienia wnoszonego do fundacji, z uwzględnieniem, iż spis mienia znajduje się w aktach rejestrowych. Akta rejestrowe może zaś przeglądać nie tylko fundator, członek organu fundacji rodzinnej, czy beneficjent, ale także inna osoba posiadająca prawny.

To samo dotyczy znajdującego się w aktach rejestrowych statutu fundacji, który może zawierać np. wytyczne dotyczące inwestowania majątku fundacji rodzinnej.

Okres obowiązywania klauzuli poufności

Z ustawy o fundacji rodzinnej wynika, że zakaz ujawniania tajemnic fundacji rodzinnej obowiązuje członka zarządu także po wygaśnięciu jego mandatu. W przypadku beneficjentów, członków pozostałych poza zarządem organów fundacji lub klauzuli ustanowionej pomiędzy kilkoma fundatorami uregulowanie w tym zakresie może być dowolne, a zatem dopuszczalne jest ograniczenie w czasie obowiązywania takiej klauzuli.

Sankcje za niedochowanie tajemnicy

Art. 75 ustawy o fundacji rodzinnej przewiduje odpowiedzialność członka zarządu i członka rady nadzorczej za szkodę wyrządzoną fundacji rodzinnej działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami statutu opartą na zasadzie winy. Aby na tej podstawie pociągnąć członka zarządu lub rady nadzorczej do odpowiedzialności  konieczne jest więc wykazanie poza zawinionym działaniem także zaistnienia szkody. Włączając do statutu klauzulę poufności, dopuszczalne wydaje się ustanowienie innych sankcji np. pieniężnych, czy polegających na wygaśnięciu mandatu.

Autor: Marta Marmulewska, radca prawny, Associate w kancelarii Lawspective.

E-mail: marta.marmulewska@lawspective.pl

© Licencja na publikację
© ℗ Wszystkie prawa zastrzeżone
[addtoany]

AI Act wspiera ważne wartości społeczne

AI Act to krok w kierunku stworzenia odpowiedzialnego i etycznego środowiska dla rozwoju sztucznej inteligencji w Europie. Jego wpływ wykracza poza sferę biznesu, dotykając również kwestii społecznych, takich jak ochrona prywatności, bezpieczeństwo publiczne oraz równość. Jeśli chcesz wiedzieć więcej o AI ACT – zapraszamy na nasz bezpłatny webinar „Jak wdrożyć AI ACT krok po kroku”, który odbędzie się już 13 czerwca o godz. 10:00!

AI Act odwołuje się do kilku kluczowych wartości europejskich, które mają na celu zapewnienie, że rozwój i wdrażanie technologii sztucznej inteligencji (AI) są zgodne z zasadami etycznymi i prawami człowieka. Oto główne wartości, na których opiera się AI Act.

Poszanowanie praw człowieka

AI Act kładzie duży nacisk na ochronę praw człowieka. Technologie AI muszą być projektowane i wykorzystywane w sposób, który nie narusza podstawowych praw i wolności obywateli, takich jak prawo do prywatności, wolności słowa czy prawo do niedyskryminacji.

Etyka

Regulacja podkreśla znaczenie etycznego podejścia do AI. Obejmuje to przejrzystość w działaniu systemów AI, odpowiedzialność za ich decyzje oraz zapobieganie wykorzystaniu AI do działań niezgodnych z zasadami moralnymi, takich jak manipulacja informacjami czy profilowanie rasowe.

Równość i niedyskryminacja

AI Act stawia sobie za cel zapewnienie, że systemy AI są wolne od uprzedzeń i nie dyskryminują żadnej grupy społecznej. Algorytmy muszą być projektowane i testowane tak, aby unikać wszelkich form dyskryminacji ze względu na rasę, płeć, wiek, orientację seksualną czy inne cechy.

Prywatność

Ochrona danych osobowych i prywatności jest jednym z głównych priorytetów AI Act. Technologie AI powinny gwarantować, że dane użytkowników są zbierane, przechowywane i przetwarzane w sposób bezpieczny i zgodny z przepisami dotyczącymi ochrony danych, takimi jak RODO.

Przejrzystość

AI Act wymaga, aby technologie AI były transparentne. Użytkownicy muszą być informowani, kiedy mają do czynienia z systemem AI oraz muszą mieć dostęp do informacji na temat tego, jak działają te systemy i jakie dane są wykorzystywane do ich działania.

Bezpieczeństwo

Regulacje dotyczące AI mają na celu zapewnienie, że technologie te są bezpieczne dla użytkowników. Obejmuje to rygorystyczne testy i oceny ryzyka dla systemów wysokiego ryzyka, takich jak te stosowane w medycynie, transporcie czy innych krytycznych sektorach.

Odpowiedzialność

AI Act wprowadza mechanizmy odpowiedzialności za działania systemów AI. Firmy i organizacje korzystające z technologii AI muszą być gotowe ponieść odpowiedzialność za skutki ich użycia, zwłaszcza w przypadkach, gdy AI podejmuje decyzje mające istotne konsekwencje dla ludzi.


Autor: Marta Adranowska, adwokat, Senior Associate w Lawspective Litwiński Valirakis Radcowie Prawni Sp.k.

E-mail: marta.adranowska@lawspective.pl

© Licencja na publikację
© ℗ Wszystkie prawa zastrzeżone
[addtoany]

Praktyczne podejście do fundacji rodzinnej – formy wnoszenia majątku przez fundatora i osoby trzecie

Od roku w polskim porządku prawnym funkcjonuje instytucja fundacji rodzinnej. Jej celem jest sprawne przeprowadzenie sukcesji, które nie doprowadzi do rozproszenia majątku rodzinnego. Fundator i osoby trzecie mogą wnieść majątek w postaci środków pieniężnych i innych aktywów. Pokrycie funduszu założycielskiego nie wyklucza innych czynności zmierzających do zwiększenia majątku fundacji po jej utworzeniu.


Czym jest fundacja rodzinna?

Fundacja rodzinna jest osobą prawną utworzoną w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. Fundator określa w statucie szczegółowy cel fundacji rodzinnej. Organizację i funkcjonowanie fundacji rodzinnej reguluje ustawa z 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej, która weszła w życie 22 maja 2023 r.


Majątek fundacji rodzinnej

Nie ma ustawowych ograniczeń co do rodzaju mienia, które może zostać wniesione do fundacji. Dotyczy to zarówno środków na pokrycie funduszu założycielskiego oraz mienia wniesionego już po utworzeniu fundacji. Majątek fundacji mogą stanowić m.in.:

  • środki pieniężne w walucie polskiej lub obcej,
  • ruchomości,
  • nieruchomości,
  • prawa udziałowe w spółkach prawa handlowego,
  • papiery wartościowe zapisane na rachunkach maklerskich,
  • autorskie prawa majątkowe.

Fundator sporządza spis mienia wnoszonego do fundacji rodzinnej na pokrycie funduszu założycielskiego. Zarząd aktualizuje spis mienia i odpowiada za jego aktualność.


Kto może wnieść majątek do fundacji rodzinnej?

Może to zrobić sam fundator (którym zawsze jest osoba fizyczna), jak i inne osoby fizyczne oraz prawne.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że mienie wniesione do fundacji w drodze darowizny albo spadku przez:

  • fundatora lub jego małżonka, zstępnych, wstępnych lub rodzeństwo – uważa się za wniesione przez fundatora,
  • inne osoby – uważa się za wniesione przez fundację rodzinną.

Fundacja rodzinna może być utworzona przez więcej niż jednego fundatora. W takiej sytuacji konieczne jest odnotowanie w spisie mienia proporcji wartości mienia wniesionego przez każdego z fundatorów.


Sposoby wniesienia mienia do fundacji rodzinnej

Obligatoryjne jest wniesienie mienia przez fundatora na pokrycie funduszu założycielskiego, a jego wartość określa się w statucie. Nie może być ona jednak niższa niż 100 000 zł. Fundator może modyfikować wysokość funduszu założycielskiego w trakcie trwania fundacji, co może rodzić konieczność stosownych dopłat.

Fundator może też wnieść do fundacji mienie w ramach odrębnych czynności, już po utworzeniu fundacji. Rozwiązanie to jest często stosowane w praktyce.

Z praktycznego punktu widzenia zasadne wydaje się pokrycie funduszu założycielskiego w formie pieniężnej, wyłącznie w minimalnej wysokości. W przypadku ustanowienia fundacji rodzinnej w akcie założycielskim, fundusz założycielski powinien być wniesiony przed wpisaniem fundacji do rejestru. Jeśli zaś fundacja jest ustanawiana w testamencie,  powinno to nastąpić w terminie dwóch lat od momentu jej wpisu do rejestru. Aby mieć pewność, że firma rodzinna będzie zarządzana zgodnie z przyjętym statutem fundacji, warto poczekać z przeniesieniem firmy do fundacji do czasu wpisania jej do rejestru. Ponadto mienie wniesione na pokrycie funduszu założycielskiego nie podlega zwrotowi w całości ani w części. Wyjątkiem jest sytuacja rozwiązania fundacji za życia fundatora. W przypadku, gdy cała firma rodzinna zostanie wniesiona na fundusz założycielski, będzie on wysoki i do tej kwoty nie będzie można dokonywać wypłat z fundacji na rzecz fundatora.

Fundacja rodzinna może także otrzymywać majątek od osób trzecich, np. w postaci darowizn. Co istotne, przez dokonanie darowizny darczyńca nie staje się fundatorem.

Dokonując darowizny aktywów na rzecz fundacji rodzinnej, pamiętać należy o zachowaniu prawidłowej reprezentacji fundacji przy zawieraniu umowy. W okresie kiedy fundacja rodzinna pozostaje w organizacji (w okresie od złożenia oświadczenia o ustanowieniu fundacji rodzinnej do jej wpisu do rejestru fundacji rodzinnych) fundacja reprezentowana jest przez fundatora. Po jej wpisie do rejestru fundacji rodzinnych – fundacja reprezentowana jest przez zarząd fundacji, na zasadach określonych w statucie.

W praktyce najczęściej majątek wnoszony do fundacji jest przez fundatora, często będącego jednocześnie jej Prezesem Zarządu. W takiej sytuacji fundację rodzinną powinna reprezentować rada nadzorcza, a jeśli nie została ona ustanowiona w danej fundacji, musi ją reprezentować pełnomocnik, którego wybierze zgromadzenie beneficjentów. W obrocie dopuszcza się ustanowienie pełnomocnika zarówno dla fundacji w organizacji jak i już po jej rejestracji.  

Majątkiem fundacji będą również wypracowane zyski oraz mienie nabyte w zamian za majątek dotychczas posiadany.

W celu zarządzania mieniem w interesie beneficjentów ustawodawca dopuścił enumeratywnie wymienione w art. 5 ustawy sposoby prowadzenia działalności gospodarczej przez fundację. W tym katalogu jest np. najem, dzierżawę, udzielanie pożyczek spółkom, w których fundacja rodzinna posiada udziały lub akcje albo uczestniczy jako wspólnik, czy też obrót zagranicznymi środkami płatniczymi w celu dokonywania płatności związanych z działalnością fundacji rodzinnej.


Autor: Marta Marmulewska, radca prawny, Associate w kancelarii Lawspective.

E-mail: marta.marmulewska@lawspective.pl

© Licencja na publikację
© ℗ Wszystkie prawa zastrzeżone
[addtoany]